CHUYÊN MỤC

CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI (357)GIỚI VÀ PHÁT TRIỂN (161)KINH NGHIỆM SƯ PHẠM (369)Kinh nghiệm đào tạo và huấn luyện (241)LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT (1.081)Xã hội, bên nước và luật pháp Việt nam (811)LUẬT DÂN SỰ (2.491)2. QUI ĐỊNH thông thường (523)Chủ thể (241)3. VẬT QUYỀN (463)Quyền cài (407)4. TRÁI QUYỀN (899)Trách nhiệm dân sự (272)LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH (350)1. LÝ LUẬN bình thường (72)2. HÔN NHÂN (99)3. Cha MẸ VÀ bé (99)LUẬT marketing (1.188)VBPL kinh doanh (227)LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ & CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ (320)LUẬT TÀI CHÍNH – TÍN DỤNG – CHỨNG KHOÁN – BẢO HIỂM (593)LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ (253)LUẬT ĐẤT ĐAI & sale BĐS (325)PHÁP LUẬT QUỐC TẾ (173)PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ (881)LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ (804)5. ý kiến của tòa án và về tandtc (380)PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG VÀ ASXH (324)VĂN BẢN PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI (105)

BÀI ĐƯỢC ĐỌC NHIỀU

FORWARD

GIỚI THIỆUKINH NGHIỆM HỌC TẬP VÀ ĐÀO TẠO LUẬTPHÁP LUẬT – VƯỚNG MẮC TỪ THỰC TIỄN VÀ quan ĐIỂME-LECTURES

LƯU Ý: Nội dung những bài viết  hoàn toàn có thể liên quan đến quy bất hợp pháp luật còn hiệu lực, không còn hiệu lực hoặc mới chỉ là dự thảo.

Bạn đang xem: Tư tưởng triết học của khổng tử

KHUYẾN CÁO: Sử dụng tin tức trung thực, không bên cạnh mục đích hỗ trợ cho học tập, nghiên cứu và phân tích khoa học, cuộc sống đời thường và các bước của bao gồm bạn.

MONG RẰNG: Trích dẫn mối cung cấp đầy đủ, để kỹ năng và kiến thức là năng lượng của chính bạn, để tôn trọng quyền của tác giả và chủ mua tác phẩm, tương tự như công sức, kiến thức của người đã tạo ra trang thông tin này.


KHÁI NIỆM “ĐỨC” vào TƯ TƯỞNG KHỔNG TỬ QUA “LUẬN NGỮ”


Posted on 21 mon Hai, 2010 by Civillawinfor

*
NGUYỄN THỊ KIM BÌNH – Đại học tập Đà Nẵng

Tóm tắt

Quan niệm về Đức là cơ sở đặc trưng tạo phải tư tưởng đức trị của Khổng Tử. Khổng Tử coi đức là cội của bé người, coi hiếu đễ là cội của đức. Quan niệm về "đức" của Khổng Tử trong "Luận ngữ" rất thâm thúy và phong phú. Đức không chỉ là là thiện đức mà hầu hết là hành động, là khẩu ca đi đôi với việc làm. Khổng Tử ý niệm đức cùng với tài phải song song với nhau, mà lại đức bắt buộc là gốc. Tin tưởng mãnh liệt vào thiện đức của con người đó là cơ sở của con đường lối đức trị Khổng Tử.

1. Đặt vấn đề

Nếu như triết học tập phương Tây thiên về phía ngoại, với xu hướng tập trung nghiên cứu thế giới vật hóa học để dấn thức nhân loại và tôn tạo thế giới, thì triết học phương Đông nói thông thường và Nho học thích hợp thiên về hướng nội, nghiên cứu và phân tích con người và thế giới nội trung tâm của con người và từ đó đi đến những vấn đề làng mạc hội. Vì vậy, không có gì là lạ lúc ta thấy Nho học xem con fan là hạt nhân, là đối tượng người tiêu dùng để nghiên cứu chủ yếu. Đường lối "đức trị" của Khổng Tử đã kẻ thống trị trong xóm hội phong loài kiến Á Đông hàng trăm năm lịch sử và tạo nên một truyền thống lịch sử lớn của văn hoá Á Đông. Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, văn minh hoá ngày nay, vụ việc kế thừa cùng phát huy những giá trị truyền thống trong đó có tư tưởng đức trị của đạo nho có ý nghĩa quan trọng nhằm mục tiêu phát huy nội lực của nhỏ người nước ta để tiến cùng thời đại. Đến văn minh từ truyền thống lịch sử không thể không nghiên cứu và làm rõ những quý giá đích thực của truyền thống từ ánh mắt hiện đại. Để nắm rõ tư tưởng đức trị của Nho giáo cần thiết không ban đầu từ phần nhiều khái niệm cơ bản của nó. Một trong những khái niệm cơ bạn dạng làm gốc rễ cho đường lối "đức trị" của nho giáo là phạm trù Đức trong tư tưởng Khổng Tử. Nghiên cứu và làm rõ những tư tưởng thâm thúy về Đức của Khổng Tử chính là cơ sở để họ nhận rõ đường lối "đức trị" của Nho giáo.

2. ý niệm về "đức" của Khổng Tử

Đọc Luận Ngữ họ thấy phần lớn mọi tứ tưởng, mọi trao đổi của thầy trò Khổng Tử hồ hết xoay quanh con đường lối "Đức trị", vậy trước tiên ta hãy coi Khổng Tử đã quan niệm về "Đức" như vậy nào"?

Với Khổng Tử đạo đức là gốc của con người, nói tới con fan trước không còn là nói đến đạo đức. Đúng như thiên "Học Nhi" – sách Luận ngữ sẽ viết: "Làm người có nết hiếu, đễ thì không nhiều người dám xúc phạm bề trên. Không thích xúc phạm bề trên mà lại thích làm loạn thì chưa từng có. Tín đồ quân tử chăm chú vào vấn đề gốc, gốc nhưng mà vững thì đạo đức nghề nghiệp sinh ra. Hiếu, đễ là dòng gốc của đức nhân…" <1>.

Trước thời Khổng Tử đã xuất hiện thêm khái niệm quân tử. "Nhưng thời đó nó trỏ cái địa vị trong xóm hội, chứ không cần trỏ mẫu phẩm tính con người. Người có phận cao (tối đại phần nhiều ở trong giai cấp quý tộc) thống trị dân, gồm đức hay là không đều hotline là quân tử" <2>. Đến thời mình, Khổng Tử đã đề ra những tiêu chuẩn về tài đức, về tư cách phẩm hóa học để thành fan quân tử xứng đáng được nỗ lực quyền trị dân, nhờ đó tiếng quân tử không thể thuần tuý chỉ người cầm quyền như trước nữa, mà đa số là có nghĩa chỉ người có đức cho dù họ cầm quyền hay không.

Như trên ta thấy, cùng với Khổng Tử, hiếu, đễ là gốc của đạo đức. Làm bạn trước hết phải gồm hiếu nghĩa, cần đền ơn sinh thành. Bởi vì vậy ông từng mắng Tể Dư là bất nhân, bất hiếu ko nhớ công cha mẹ bồng bế ba năm, mà ý muốn rút thời hạn để tang từ tía năm xuống một năm: "Dư là đứa bất nhân? Đứa con trẻ sinh ra, sau tía năm bố mẹ mới thôi bồng bế. Dư nó có được bố mẹ bồng bế trong ba năm tốt không?" <3>. Khổng Tử tôn vinh đức hiếu chính vì làm tín đồ phải tất cả lòng kính yêu bố mẹ và người thân trong gia đình trong nhà, thì mới biết yêu thương bạn ngoài, dịu dàng đồng loại. Với làm bạn theo Khổng Tử trước nhất phải gồm "đức", tu chăm sóc "đức" rồi mới học văn. Đạo hiếu đặc trưng như vậy, nhưng ra làm sao là hiếu? Hãy coi Khổng Tử vấn đáp Tử Du hỏi về đạo hiếu: "Ngày nay bạn ta cho hiếu là có thể nuôi cha mẹ, nhưng cho chó ngựa kia tín đồ ta cũng nuôi, còn nếu không kính bố mẹ thì tất cả khác gì?"<4>. Như vậy, theo Khổng Tử, hiếu đức chưa phải chỉ là nuôi dưỡng bố mẹ mà là siêng sóc, nuôi dưỡng bố mẹ với sự thành kính, sự ngọt ngào thật sự.

Mặc dù coi trọng hiếu đức bởi vậy nhưng ý niệm của Khổng Tử không khắt khe, nghiệt ngã, một chiều mà lại rất đúng mực "Thờ phụ thân mẹ, nên nhỏ dại nhẹ khuyên nhủ can; giả dụ thấy phụ huynh không theo ý mình thì vẫn cung kính mà không xúc phạm cha mẹ; tuy khó nhọc, lo bi thiết nhưng ko được oán hận" <5>. Nói theo cách khác quan niệm này của Khổng Tử nếu đặt trong bối cảnh xã hội hiện đại vị tất đã lỗi thời cơ mà vẫn gợi lên cho bọn họ nhiều suy nghĩ.

Sau hiếu, đễ, kể đến "đức" là kể tới tính thiện. Khổng Tử quan tiền niệm: "Bản tính giỏi chẳng nên học tập theo cổ nhân mà cũng tốt, tuy nhiên không giành được mức phức hợp của đạo". Người có "đức", gồm tính thiện thì "thấy việc thiện thì lập cập như đuổi theo không kịp, thấy bài toán bất thiện thì như nhúng tay vào nước sôi" <6>. Tuy vậy điều chủ yếu "đức" không hẳn chỉ là thiện đức nhưng mà là hành động. Khổng Tử nói: "Biết (đạo lý) không bởi thích nó, yêu thích nó không bởi vui làm theo nó" với "nghe được điều nghĩa nhưng mà không làm cho theo, tất cả lỗi nhưng không sửa đổi đó là đầy đủ mối lo của ta".

Như vậy, đức là tiếng nói đi đôi với vấn đề làm quả thật Khổng Tử đã nói: "Người xưa bình an lời nói, sợ đã xấu hổ trường hợp nói cơ mà không làm được" cùng "Người quân tử chậm chạp (thận trọng) về lời nói, cơ mà mau mắn về câu hỏi làm".

Đọc "Luận ngữ", bọn họ thấy Khổng Tử nói không hề ít đến "đức", tốt nhất là "đức" của fan cầm quyền. Song đáng chăm chú là Khổng Tử ý niệm về "đức" không hẳn như một cái gì khác biệt mà là trong sự thống nhất nghiêm ngặt không bóc rời cùng với tri thức, tài năng. Quan niệm này thực sự đồng điệu từ Khổng Tử đến các môn đệ của ông. Cùng với Khổng Tử thì "chất phác hoạ thẳng thắn văn nhã thì là fan quê mùa; văn nhã thẳng thắn hóa học phác thì là bạn chép sử (giữ việc văn thư); văn và chất đều nhau bắt đầu là tín đồ quân tử" <7>. Là người hết sức coi trọng đạo đức bởi vậy đương nhiên, trong hoạt động vui chơi của mình Khổng Tử lúc nào cũng hành xử theo đúng những chuẩn chỉnh mực đạo đức nhưng mà ông tôn thờ, quý trọng và ra mức độ tuyên truyền nó trong xóm hội, cho dù đời ông như bọn họ biết rất là long đong, lận đận. Khổng Tử cho rằng: "Người tất cả đức thì ko cô độc, vớ có fan đồng đạo kết các bạn với bản thân như ở đâu thì có láng giềng sinh hoạt đó" <8>. Với ông "sáng được nghe đạo lý, tối chết cũng rất được (không hận)". Vì chưng vậy, lẽ sống của Khổng Tử là "để vai trung phong chí vào đạo, duy trì gìn đức hạnh, nương theo điều nhân, vui với lục nghệ". Bởi vì thế mà lại khi gặp nguy sinh sống nước Tống bị quan tư mã là hoàn Khôi tìm bí quyết hãm hại, Khổng Tử mặc nhiên nói: "Trời mang lại ta gồm phẩm đức, hoàn Khôi làm những gì được ta", hoặc lúc ông đau nặng, Tử Lộ xin phép mong đảo, Khổng Tử nói: "Khâu này cầu đảo từ tương đối lâu rồi" (ý nói ăn ở buộc phải đạo thì chẳng rất cần phải cầu đảo). Thế new biết ông tin và coi trọng đạo đức đến mức nào.

Điều dễ nhận ra là tuy Khổng Tử nói những về "đức", tin vào "đức" và đề cao về "đức" như vậy, tuy vậy ông cũng nhận thấy rằng, làng hội thời ông vẫn thiếu "đức" một bí quyết nghiêm trọng. đó là thực tế làng hội và cuộc sống thường ngày đã khiến ông yêu cầu buông ra gần như lời than thở: "Ta không thấy ai hiếu đức bởi hiếu sắc", "Học bố năm mà không có ý mong bổng lộc, dễ được mấy người?" với "Trung dung là đức đẹp tuyệt vậy. Từ rất lâu rồi, tín đồ ta ít bao gồm đức đó". Ngay so với lớp học trò được ông giảng dạy theo lý tưởng đạo đức nghề nghiệp của mình, Khổng Tử cũng nên thừa nhận: "Anh Hồi (Nhan Uyên) lòng bố tháng ko lìa đạo nhân, còn các anh không giống chỉ được một ngày, một mon là cùng". Bao gồm lần ông nói với Tử Lộ rằng: "… bạn biết đạo đức (nghĩa lý) không nhiều lắm". Sinh sống trong một buôn bản hội "vô đạo", binh lửa như vậy, một xóm hội nhưng đầy rẫy đều cảnh bội nghịch loạn, tàn bạo, dâm bôn, đạo đức suy vi, đa số giả dối, nói cơ mà không làm, nhưng mà Khổng Tử cùng với lòng yêu thương con fan thắm thiết, vẫn tin ở con người, tin ở học thuyết của mình hoàn toàn có thể cứu vớt cuộc đời. Với ông: "Người ta cần yếu làm bạn với cố thú; ta ko sống chung với người trong xã hội này thì sống bình thường với ai? Nếu trần giới thịnh trị thì Khâu này nên gì buộc phải đổi nữa?" <9>. đó là trên đại lý đó, nhưng mà Khổng Tử đã khuyến cáo đường lối "Đức trị" – con đường lối trị nước bằng đạo đức có đậm vết ấn khác biệt của ông. Nguyễn Hiến Lê rất bao gồm lý khi dấn xét rằng: "Khổng Tử là người trước tiên nói nhiều nhất đến bốn cách bạn cầm quyền, đến trách nhiệm họ đề nghị sửa mình, phải làm gương mang đến dân, đề nghị giáo hoá dân. Ông không tách bóc rời đạo đức nghề nghiệp và chủ yếu trị, ông sẽ đạo đức hoá chủ yếu trị. Và toàn bộ triết lý bao gồm trị của ông tất cả trong danh từ bỏ đức trị, mà danh từ bỏ này tức là người trị dân, bắt buộc trị dân bởi đức, chứ không bằng bạo lực…" <10>.

Thật vậy, Khổng Tử thật sự tin rằng, "Làm bao gồm trị (trị dân) mà sử dụng đức (để cảm hoá dân) thì như sao Bắc Đẩu ở một nơi cơ mà các ngôi sao sáng khác nhắm đến cả (tức cõi trần về theo)". Cơ sở tứ tưởng "Đức trị" của ông suy cho cùng là lòng mếm mộ con người, tín nhiệm ở bản tính con người rất có thể cảm hoá được. Ông quan niệm phép trị dân "cần gì cần dùng giải pháp giết người?… Đức hạnh của bạn quân tử (người trị dân) như gió, mà đức hạnh của dân như cỏ. Gió thổi thì cỏ vớ rạp xuống" <11>. Khổng Tử từng bảo với học tập trò: "Xử khiếu nại thì ta tương tự như người không giống thôi; phải làm thế nào (dạy dân phải biết nghĩa vụ nhịn nhường nhịn) cho dân không kiện nhau (thì new hơn chứ)".

Xem thêm: 086 Là Mạng Gì? Lý Do Nên Sử Dụng Sim Số Đẹp Đầu 086 Của Mạng Nào

Đọc "Luận ngữ" bọn họ thấy rõ, trước sau Khổng Tử chỉ tin vào đức chứ thiếu tín nhiệm vào "hình" vì chưng "dùng chủ yếu lệnh để dẫn dắt dân, cần sử dụng hình phạt để bắt dân vào khuôn phép, dân tránh ngoài tội nhưng không biết hổ thẹn. Dùng đạo đức nhằm dắt dẫn dân, sử dụng lễ giáo để đặt dân vào khuôn phép, dân biết hổ thẹn mà lại theo con đường chính". Tin vào "Đức trị" như vậy và cả đời ôm mộng cứu vớt đời bởi "Đức trị" như Khổng Tử mà không có bậc vua chúa như thế nào dung nạp. Khổng Tử thật sự tin rằng: nếu bao gồm ai cần sử dụng ông làm cho quốc chính" thì một năm kỷ cương đã khá, bố năm đang thành công". Nắm lại, cùng với Khổng Tử, "Đức trị" có sức khỏe vạn năng. Đó là mặt đường lối "dù không chỉ định dân cũng theo", như vua Thuấn chỉ cung kính đoan trang ngồi trên ngai, chẳng làm gì mà cõi trần bình trị.

3. Kết luận

Quan niệm về đức của Khổng Tử có rất nhiều ý tưởng thâm thúy và phong phú. Những ý niệm đó thể hiện lòng tin ở tính thiện của con bạn và nhà trương bồi dưỡng, phát huy thiện đức của bé người. Từ ý niệm về đức Khổng Tử đi sâu bàn bạc về nhân, lễ làm đại lý cho con đường lối đức trị của mình. Những nhà tư tưởng Nho giáo về sau đều coi bốn tưởng về đức của Khổng Tử là gốc rễ của mặt đường lối đức trị. ý niệm về đức của Khổng Tử không những có chân thành và ý nghĩa đối với làng hội cổ kính đương thời mà hơn nữa có ý nghĩa đối với thôn hội ta ngày nay. Trong toàn cảnh xã hội đang chịu đựng nhiều tác động ảnh hưởng tiêu rất từ mặt trái của cơ chế thị trường hiện nay, cực kỳ cần quay trở về với gần như giá trị đạo đức nghề nghiệp truyền thống trong các số đó có tứ tưởng đức trị Nho giáo. Quan niệm đức là cội của con fan và thiện đức phải biểu hiện ở hành động của Khổng Tử vẫn còn nguyên quý hiếm và rất rất cần phải tuyên tuyên giáo dục thoáng rộng trong thôn hội ta ngày nay.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

<1> Doãn thiết yếu (chủ biên), Đại cương triết học tập Trung Quốc, NXB bao gồm trị quốc gia, Hà Nội, 1997.

<2> Đoàn Trung Còn (dịch giả), Tứ Thơ, Luận ngữ, in tận nhà in riêng Trí Đức Tòng Thơ, SG, 1950.

<3> Đoàn Trung Còn, Chuyện đức Khổng Tử, NXB Văn hoá Thông tin, 1996.

<4> quang Đạm, đạo nho xưa và nay, NXB Văn hoá, Hà Nội, 1994.

<5> Nguyễn Hiến Lê (chủ dịch và giới thiệu), Khổng Tử, NXB Văn hoá, 1991, Tp. Hồ nước Chí Minh.

<6> Nguyễn Hiến Lê (chủ dịch cùng giới thiệu), Luận ngữ, NXB Văn học, 1995, Tp. Hồ Chí Minh.

<7> Nguyễn Hiến Lê, nhà giáo chúng ta Khổng, NXB TP HCM, 1992, Tp. Hồ nước Chí Minh.

<8> Nguyễn Tài Thư, Nho học cùng Nho học tập ở việt nam – một vài vấn đề lý luận với thực tiễn, NXB khoa học Xã hội, Hà Nội, 1997.

Chú thích:

<1>, <3>, <4>, <5>, <6>, <7>, <8>, <9>, <10>, <11> Nguyễn Hiến Lê (chủ dịch cùng giới thiệu), Luận ngữ, NXB Văn học 1995.