ĐẶNG ANH ĐÀO - HOÀNG NHÂN - LUONG DUY TRUNG NGUYỀN ĐÚC nam giới - NGUYỀN THỊ HỒNG NGUYẺN VĂN CHÍNH - PHÙNG VĂN TỬU bản quyền thuộc công ty xuất giáo dục và đào tạo 04 - 2008/CXB/464 - 1999/GD Mã số : X 154h8 - dai ĐẶNG ANH ĐÀO - HOÀNG NHÂN LƯƠNG DUY TRUNG - NGUYỄN đức nam NGUYỄN THỊ HỒNG - NGUYỄN VĂN CHÍNH - PHÙNG VĂN TỬU VĂN HỌC phường lỉl OXÍ, TÂY (Tái lần sản phẩm công nghệ mười một) NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC Lòi công ty xuất cuốn sách VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY d ã Hội mẫu thầm dịnh sách bộ Giảo dục (nay Là Bộ giáo dục và đào tạo Đào tạo) trình làng làm sách dũng phổ biến cho ngôi trường Đại học tập Sư p h m tập thể tác giả Đặng Anh Đào, Hoàng Nhân, Lương Duy Trung, Nguyẻn Đức Nam, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Văn Chính, Phừng Văn Tửu, N hà xuất giáo dục đào tạo in thành cha tập : Tập Một (Hà Nội, 1990) ông Lương Duy Trung m nhà biên, Tập hai (Hà Nội, 1986) ông Nguyễn Đức N am có tác dụng chủ chỉnh sửa Ba (Hà Nội, 1992) N a y yêu mong sử dụng, bên xuất công ty trương tải bàn sách in thành m ột tập trong số tác giả, có fan dã qua đời, có người d an g ị nước ngồi ỉ số cịn lại, N h xuất dầu thơng báo công ty trương đ ể mồi tác giả sửa chữa thay thế chỗ cần thiết phần viết mình, chúng tơi dã thừa nhận dược ý kiến thay thế sửa chữa áy mặc dù nhiên, trước hàng sách dược in thành cha tập ỏ vào thời diểm khác yêu cầu không tránh khỏi nơi thiếu thống hèn uề quy phương pháp biên soạn đấng mày râu hạn không thống vê giải pháp phiên ảm cấc danh tự riêng, khổng thống yếu v ĩ cấu chương mục, láy tên đơn vị văn làm cho tiêu đ"ê chương, lại chọn tiêu đê theo phong cách khác, tập tất cả kèm theo chản dung bên văn, tập khơng ni sách in thành m ột tập yêu cầu cản cố gắng khấc phục nơi thiếu thống kém áy chừng mực gồm thề dược, v ì uậy, bên xt mời ơng Phừng Văn Tửu, củng người sáng tác sách, giúp cho cơng việc này, giói hạn ỏ cơng vấn đề mà thôi, ko can thiệp vào văn bản phần viết người bộ sách VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY lần chia thành phần : - Phần lắp thêm nhát : VĂN HỌC c ổ ĐẠI HI LẠP - p hàn đồ vật hai : VĂN HỌC THÒI PHỤC HƯNG - Phần thứ tía : VĂN HỌC PHÁP THẾ KỈ XVII - Phàn thứ tứ : VĂN HỌC THẾ KỈ XVIII - Phần sản phẩm công nghệ nàm : VĂN HỌC THẾ KỈ XIX - Phần thiết bị sáu : VÃN HỌC THẾ KỈ XX Ò Mục ỉục} phần viết dầu ghi rõ tên tác giả Quyèn chủ biên tập sách in trưóc dược bảo lưu lại Trong sách thống kém này, ông Lương Duy Trung nhà biên phàn thiết bị nhất, sản phẩm công nghệ hai thứ ba ỉ ông Nguyễn Đức N am nhà biên phần thứ bốn thứ năm vào sách cha tập trước đây, có tập in tất nhiên "Tài liệu tham khảo" người sáng tác biên biên soạn sách, bao gồm tập lại in hẳn nhiên "N hững sách (sinh viên) nên đọc ngồi giáo trình" Đ ể bảo đả m tín h thống cùa sách này, chúng tơi bị p h ầ n ấy, rá t tiếc Ị bỏ phần "Hướng dàn học tập" m ị sách trưóc thực khơng thống nhát dĩ nhiên chấn VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY củng ko tránh ngoài thiếu sót chúng tơi ao ước nhận dược góp ý bạn đọc NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC PHẦN THỨ NHẤT VĂN HỌC ■ Cổ ĐAI HI LAP C H Ư Ơ N G M ỘT KHÁI QUÁT I - ĐẤT NƯÓC HI LẠP CỔ ĐẠI N ền Văn hoá văn học cổ truyền Hi Lạp chiếm vị trí đặc biệt lịch sử cải tiến và phát triển nển văn minh ý thức phương Tây N ền văn hoá, văn học đổ mở đường mang lại sử học, triết học, thẩn thoại, nhân vật ca, kịch, thơ, văn hùng biện kiến trúc, điêu khắc, hoạ, nhạc v.v phương Tây ko thế, nổ cđ tác động bao trùm vạc triển lịch sử văn nghệ phương tây qua thời đại Nđ kho điển tích, nguồn cung cấp để tài tư liệu ko cạn Triết gia, nhà tư tưởng, nghệ thuật sĩ người bình thường đểu say sưa hút nhuỵ sân vườn hoa vản hố mn dung nhan muôn hương thơm "Không cđ sở ván minh Hi Lạp cổ đại, khơng cị đế quốc La Mã không cổ châu Âu ngày nay" (Cac Mac) Văn học nghệ thuật Hi Lạp thượng cổ sở dỉ vạc triển rực rỡ nhờ phát hành sở phải văn minh xuất hiện sớm, thừa nhận nôi nén văn m inh trái đất nói chung N ền vản minh thường hotline nễn đương đại Cret - Mixen, văn minh tiêu biểu cho mức độ sống trái đất thời kì bình minh lịch sử dân tộc No khắc ghi chuyển tiếp lịch sử vẻ vang loài bạn từ thời tiễn sử sang thời đại thanh tao Đ iểm xuất phát nển cao nhã Cret - Mixen đảo Cret, đảo lớn Hi Lạp tất cả nên thanh nhã phát triển tỏa nắng vào khoảng từ thời điểm năm 2500 mang đến 1700 trước cn N ền hiện đại toả tác động lên vùng đồng bán đảo Pêlôpônezơ thành bang Mixen Nền cao nhã Mixen cách tân và phát triển vào khoảng năm 2000 cho 1100 tr.CN thanh lịch Mixen tiếp thu ảnh hưởng nển đương đại Cret tạo nên nển thanh lịch Cret - Mixen tiếp theo sau văn minh Cret - Mixen sang trọng Hi Lạp cổ kính (từ khoảng tầm năm 1000 tr công nhân trở đi) thanh tao cổ đại Hi Lạp tiếp thu, kế thừa phát triển văn minh Cret - Mixen lên trình độ mới, rực rỡ, huy hồng không thấy trước đố Nước Hi Lạp cổ xưa nằm phía phái nam bán đảo Bancãng châu Âu, phía bác bỏ giáp Texali tương đương đinh bố thần đại dương Pơzêiđơng từ khu đất liễn chìa Địa Trung Hải Ngồi cịn cổ thềm vùng châu lục ven bờ biển khơi Tiểu Á hòn đảo rải rác rưởi m ặt biển cả Êgiê Địa Trung Hải Bờ biển khơi lởm chởm Núi không tốt lắm, đầy đủ để chia đồng phì nhiêu màu mỡ nhiều mảnh riêng lẻ khác thiết yếu đổ nguyên nhân đặc trưng khiến thành bang đứng biệt lập việc thống khu đất nước gặp gỡ khđ khăn bạn Pêlagiêng tộc fan đặt chân lên mảnh đất này, sau đđ người Lêlegiơ thiên di bự tộc người thuộc hệ An Au Tây Au tràn xuống vùng hải dương Tiểu Ấ khoảng tầm th ế kỉ XVIII - XVII tr CN những người dân m ngôi trường ca trang chủ gọi fan Akêen, m ột nhổm hệ tộc thời đổ (Akêen - Iôniêng - Êôliêng Đôriêng) fan Đôriêng tộc fan cuối xâm nhập Hi Lạp vào cuối kỉ XII tr.CN bọn họ xua đuổi tộc fan sang bờ biển lớn Tiểu Á cần thành bang cđ các tộc fan Iôniêng Ê ôliêng định cư sinh sống không thế, bọn họ cịn tràn lịch sự phía đơng Địa Trung Hải, ngược lên tận Hắc Hải làm thành th ế giới Hi Lạp cổ đại to lớn ngày nhiều chủ yếu di cư rước theo thành tựu thanh tao Mixen thành bang mặt bờ tiểu Á không cổ trở nên tân tiến vê mặt kinh tế tài chính mà sản sinh nghệ sỉ tiếng chiến thắng văn học tập bất tử, triết gia, nhà khoa học lỗi lạc mà lại tên tuổi giữ lại N hững tộc người Hi Lạp ánh nắng nễn văn minh đảo Cret soi rọi vào sống đề xuất đă tạo dựng nên nén "văn minh cung điện"^1) chung thành bang Mixen đảo Cret N ền tao nhã toả ảnh hưởng khắp th ế giới Hi Lạp từ bỏ th ế kỉ XIV mang đến th ế kỉ XII tr.CN Trong thời gian (khoảng 1450 tr.CN), fan Akêen chinh phục đảo Cret trở thành người chủ cung năng lượng điện Knơxơt họ cịn tiến đến Tơroa, hòn đảo Sip, bờ biển cả Xyri, xứ Phênixi, vào Palextin , để rổi từ đố phát sinh "văn minh Sip - Mixen" Đó biểu phối hợp văn minh Cret - Mixen châu Á - chưa kể khoảng thời hạn (giữa th ế kỉ XIV đến đầu th ế kỉ XIII tr.CN) bạn Akêen tiếp xúc với Ai Dập, ảnh hưởng văn minh Cret - Mixen vượt qua tầm văn ĩrinh đảo Cret (1) tao nhã cung diện (civilisation palatiaỉe) 10 Dựa sở kết phân tích có vể khảo cổ học, bên khoa học xác định sở buôn bản hội lịch sự Mixen chính sách chiếm hữu bầy tớ Hi Lạp cổ điển tổn bên nước chiếm phần hữu bầy tớ quân chủ siêng chế theo phong cách phương Đ ôngt1) bên vua Anax nám tay quyền hành tơn giáo, qn sự, trị, ghê tế, hành - lân cận đổ thế hệ quý tộc quân cđ nhiểu đặc quyén quánh lợi, bazilơx (basileus), fan cẩm đẩu cộng đồng làng làng Ngồi vai trị bazilơx ra, cịn cầm vai trị Hội bơ lão với chức trách vắt vấn vấn đề quan hệ mang lại công xã bạn công dân công xã call damos, đề xuất thực nhiệm vụ nhà vua công buôn bản N ền thanh nhã Mixen suy vi th ế kỉ XI tr.CN di cư bạn Đôriêng vào bán hòn đảo Hi Lạp đầy đủ thành tựu văn hổa bạn Akêen bị tàn phá,- người chủ sở hữu bị xua đuổi khỏi vùng Pẽlôpônezơ tín đồ Đôriẽng kéo lùi làng mạc hội Hi Lạp quay lại thời kì cơng buôn bản thị tộc các nhà sử học gọi đđ "thời kì trung thế kỉ Hi Lạp” mặc dù nhiên, theo chân tín đồ Akêen, thành quả nén lịch sự Mixen lan toả vùng đái Á, bờ đại dương Êgiê cùng với hình thành cải tiến và phát triển đô thị khủng Milê, Ephezơ, Xmiêcnơ Hi Lạp chính thành bang Hi Lạp vùng đái Á nảy nở kĩ năng thi ca lỗi lạc triết gia tiếng Hi Lạp thượng cổ Hơme, Talex, Hêraclit, v.v v ì xong xuôi thời đại Mixen khởi đầu cho thời kì văn hố Hi Lạp khi thiên di cuối chấm dứt, người Hi Lạp bắt tay vào việc xây dựng quốc gia Cùng với xuất cách thức lao hễ sắt, sản xuất cải tiến và phát triển mạnh ; tiếp tế đđ việc mua sắm phát đạt vùng biển lớn Êgiê làm cho Hi Lạp cổ đại an khang lên của nả xã hội tích luỹ, chế độ tư hữu ngày vạc triển, bạn Hi Lạp thoát ra khỏi thời chi phí sử gửi dần quý phái thời đại văn minh, chén bát tay vào xây dựng nước nhà Nhà nước chiếm hữu nơ lệ hỉnh thành chủ yếu sở xóm hội nảy sinh cải cách và phát triển văn học nghệ thuật vô phong phú bùng cháy rực rỡ Nhà nước chiếm hữu nô lệ Hi Lạp cổ đại phân loại thành giai cấp theo hiến pháp Têzê (Thésée)(2) : quý tộc ruộng đất, quý tộc công thương, nông dân tự do, thợ bằng tay thủ công nô lệ trong chế xóm hội ấy, tán g lớp quý tộc cd đậc quyễn đảm nhận việc cơng cộng, v ì vậy, giai cấp tận dụng yếu tố hoàn cảnh để cướp bđc ruộng đất fan nông dân tự (bằng cách cho vay lãi) nhằm biến bạn tự thành (1) Phương Đơng theo ngụ ý chì vùng Trung Cận Đơng, Luỡng Hà, Ai Cập (2 ) Tuơng truyền Têzê đơn vị vua cùa thành bang A ten đơn vị lập pháp Hi Lạp cồ đại 11 bạn nơ lệ Sự phân hố xóm hội bạn giàu người nghèo, chủ nô nô lệ, thống trị bị trị thành bang dẫn đến mâu thuẫn xã hội gay gắt, tại sao bùng nổ chống chọi xã hội, đấu tranh thống trị lớn, khiến cho Platông, người đại diện thay mặt cho bốn tưởng triết học thống trị chủ nô phải phê chuẩn : "Mỗi thành bang dù bé dại bé cho đâu đểu chia thành hai quần thể : khu bạn nghèo khổ, khu tín đồ giàu cđ ; khu vực cđ giàu cđ nghèo khu vực mãi diễn đấu tranh tàn tệ hai phe đối địch : phe người nghèo phe bạn giàu’^1) Sự phản nghịch kháng quân lính chủ nơ thể hiện tính khốc liệt mâu thuẫn xã hội chiếm dụng nơ lệ Hi Lạp cổ điển Trong buôn bản hội ấy, quân lính chiếm đa số đơng đảo so với số lượng tồn dân v í dụ thành bang Aten(2) quân lính cđ tới 365000 người, so với chừng 90000 dân tự chúng ta lực lượng sản xuất đa phần xã hội sở tổn vinh quang đãng Hi Lạp cổ truyền Tuy nhiên, họ hồn tồn bị chịu ảnh hưởng vào nhà nơ, nói mạng sống Thời đđ cđ chủ nơ chiếm hữu hàng trảm, chí hàng nghin nơ lệ(3) v ì vậy, quân lính không coi người, chúng ta "cơng gắng lao hễ biết nói", máy "tài sản biết cử động" bọn họ bị đem cài đặt bán, đổi trao lắp thêm hàng hoá chợ ; cổ chợ triệu tập hàng vạn quân lính Kaôx, Xamôx, Đôlôx, Êphezơ, đặc biệt hải cảng Pirê Aten trong phần II chương IV phòng Đuyrinh, Ăngghen viết : "Mặc dù nđi thl cđ vẻ mâu thuẫn ngược đời, bát đề xuất nđi xuất ch ế độ nơ lệ hồn cảnh thời tiến lớn "vì cđ chính sách nơ lệ cổ phân công bài bản rộng lớn nông nghiệp & trồng trọt công nghiệp đđ cổ thể cđ thời kì hưng thịnh th ế giới cổ đại, tức thanh tao Hi Lạp" sát bên người nô lệ không coi công dân thành bang, teo tầng lớp bạn dân tự nghèo nàn thuộc vê thành phẩn thống trị bị trị, nạn nhân bầy thống trị giàu cổ vị đổ mọt xung bỗng nhiên hai táng lớp làng mạc hội trái chiều diễn liên miên trận đấu tranh triệu tập liệt vũ đài trị, nơi xuất khách hàng tiến bộ, tài cha lỗi lạc Xôlông, Pizixtrat, Clixten, Êphiantex, Pêriklex v.v Đđ chiến sỉ vinh quang đấu tranh mang lại dân nhà thời đại, mang đến tự bạn công dân phổn vinh nước nhà Cuộc cải tân Xôlông, đảo phường izixtrat, sách Clixten, chủ trương Êphiantex, con đường lối (1) Chiêm T ế - L ịch sử thể giới cổ truyền phương Tây, tập II, G iáo dục, Hà Nội, 1987, tr.74 (2) Hi Lạp cổ đại bao gồm nhiểu thành bang - A ten thành bang lớn ỏ vùng trung Hi Lạp (3) Trường hòa hợp chù nơ Nicias tiếng giàu có, sở hữu hàng ngàn nơ lệ 12 tính quyết, đường nét tính cách in lốt khuôn mặt lâu năm với đôi vai thõng xuống hàng mi cong thiếu phụ Đẩu óc Giêricơ bị giằng xé dội ngày Đi theo vua ? - không "Chàng kinh tởm cuộc chiến tranh Đối cùng với chàng, đánh nhau nhân danh ? Tổ quốc mặt Áo hay mặt Nga" tuy vậy định đâu cđ phải đơn giản Từ chương I qua chương II mang lại chương III, lòng con trai nặng trĩu ưu tư vang lên thắc mắc lớn : Biết chắt lọc ? lựa chọn Napôlêông để phải hành quân chiến tranh liên m iên không chấm dứt hay lựa chọn Lui XVIII ông vua chờ mong vào lưỡi lê ngoại bang ngổi vững ngai vàng ? Nỗi băn khoăn dường xong với chương III chàng vấn đáp Oguyxtanh Chiery (Augustin Thierry), anh học tập trị tuổi nam nhi dạo đêm : "Này anh Giêricơ Ơguyxtanh - ví như vua quăng quật trốn, anh theo ? - Không, Têôđo đáp, Lui XVIII cố kỉnh thể Tôi, lại"^1) T hế mang đến phút chót, Giêricơ hành động trái ngược lí khơng đâu Thấy đơn vị vua từ hoàng cung bước đám quẩn quanh thắn nhón nháo, đấng mày râu chẳng cịn biết nghĩ ngợi nữa, "chàng khơng thể vứt trốn ; chẳng cịn tính toán thiệt ; nam nhi số kẻ giao nhiệm vụ hộ tống xa giá ; căn số định rồi" (tr 138) cụ chàng thúc ngựa chiến bước đi, đầu đc mụ mảm với cảm xúc người mơ quý ông mãi, tuyệt vọng và chán nản đến cực độ, khơng thể hành vi khác, cịn thêm lí danh dự, không chịu "nỗi nhục nhã gắng thầy đổi chủ" (tr 287) Cứ thế, trung tâm tư, đắn đo, dự vớ diễn tuẩn lễ Bẩy ngày ngắn ngủi chuỗi thời hạn dài vô tận Giêricô, ngày chàng nên suốt con đường quanh co dài dằng dặc giới tâm tư nguyện vọng Cũng thời gian, không khí tiểu thuyết Tuần lẽ thánh bé nhiéu so với thành công khác T h ế giới thực quang cảnh tiểu thuyết chủ yếu thu lại đoạn đường hai trăm kilôm ét chút trường đoản cú Pari thẳng hướng bắc đến Lilơ Đoạn hàng không xa cùng với khoảng thời hạn không lâu năm cđ chức năng nghệ thuật hiểu rõ tâm lí stress Giêricô cùng với bao khúc xung quanh co mà chàng bắt buộc vất vả tra cứu lối hồ hết kiện đơn vị văn kể tiểu thuyết vào tuần lễ thánh Về kế hoạch sử, trùng hợp trọn vẹn ngẫu nhiên N hưng tác giả đưa "tuấn lễ thánh" lên thành nhan đẽ, chữ đổ m ất dung nhan thái tôn giáo loại tuần lễ phát triển thành thiêng liêng Giêricơ sau trải qua bảy ngày "dông bão", đại trượng phu cđ định dứt khốt, hợp lí chàng lột xác (1) A ragon : La semaine sainte, Gallim ard, Paris, tr 103 56.VẢN HỌC PHƯƠNG TÂY 881 rất có thể nghĩ rằng, Tuần lẻ thảnh dạng tiểu th u y ết luận đề bên văn trù tính trước số phận tuyển lựa nhân vật hay là không ? Trong đái thuyết truyễn thống, kiện nhân vật đểu nhỉn thuật lại thông qua lăng kính tác giả Ngay mang đến lời hội thoại đđ nhân vật bộc lộ trực tiếp suy nghỉ trọng tâm trạng nhiễu bị biến dạng cách review ngẩm bạn viết tất hẩu thu m ột điểm nhìn tác giả, đđ loại tiểu thuyết "đơn điệu" trái lại tiểu thuyết "phức điệu" M Bakhtin viết vễ Đơxtơiepxki : "Tính chất nhiễu giọng những ý thức độc lập, khác hoàn toàn nhau, tính chất phức điệu thật giọng hồn toàn riêng biệt thực tế tạo ra thành đường nét tiểu thu yết Đôxtôiepxki"^1) Ta cđ thể nói rằng, Tuần lẻ th ả n h , Aragơng củng cố gắng giữ ngịi cây bút khách quan, khơng can thiệp mô tả tâm tư, tình yêu nhân đồ vật khác nhau, thứ 1 Giêricô rộng nữa, dường đơn vị văn cảm thông với do dự dự nhân thứ này, khúc mác Giêricơ cổ thể nịi day xong thân ơng HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT PHỨC TẠP Têôđo Giêricô cùng với day kết thúc nội tâm bố trí m ột hệ nhiéu trục tọa độ để cho nhân vật bật tính chất tinh vi bề dày nghệ thuật và thẩm mỹ đáng kể trước tiên "trục nhân vật dụng khác" Tuần lễ thảnh khơng yêu cầu chuyện anh lính ngự lâm pháo thủ Giêricơ Một nhà phân tích nhận xét chí lí rằng, nhân đồ dùng tiểu thuyết "Lịch sử lịch sử vẻ vang làm hòn đảo lộn nước Pháp nảm 1815" Giêricô ưu tiên nhân thứ khác "chỉ đàn ông phản ánh quan trọng đặc biệt đầy đầy đủ diễn nước Pháp năm 1815 ấy"(2) do khơng th ể cho Giêricô mà lại bỏ trải qua không ít nhân vật dụng khác con trai bị ném vào bão tố, trải qua day dứt nội trung khu định lựa chọn theo phong cách riêng Hầu tước Đơ La Grăngiơ (De La Grange) vốn sĩ quan tiền Napôlêông đứng mặt hàng ngũ Lui XVIII điêu khiển đơn vị chức năng ngự lâm pháo thủ Thống chế Macđônan (Macdonald) thế, phục vụ cách mạng, rổi theo Napôlêông cuối ngả sang hàng ngũ bảo hồng năm ngày phải dịng huyết tơn vương nòng hổi Lại đức phụ thân Êlizê (Élisée) buồn phiền bị vua quăng quật rơi chuổn thời gian khơng biết, tìm giải pháp nhanh chống theo mang đến X anh-Đ ơni Còn anh chàng Saclơ Fecđinảng (Charles Ferdinand) khơng chút dự (1) M B akhtine : La poéiique de Dostoìevski, Seuil, Paris, 1970, tr 32-33 (2) B L echerbonnier : Aragon, sđd, tr 165 882 lấy gửi gắm cho người cô vợ yêu quý để kịp lên đường theo xa giá Chẳng phải có rất nhiều hướng cân nhắc nhân đồ vật Mac Ăngtoan Đôbinhi (Marc Antoine d ’Aubigny) vừa hô "Đức Vua muôn năm !" mặt hàng quân cđ tiếng súng nổ tiếng hơ đáp lại : "Hồng đ ế vạn tuế !" và ơng mê sảng giường bệnh, m ê sảng biểu đạt kéo dài hàng chục trang giấy, c